W połowie lipca 2026 roku Komisja Europejska opublikowała obszerny komunikat zatytułowany „Competitiveness of the Banking Sector and the Single Market in Banking”. Dokument ten stanowi wyraźny sygnał na temat nadchodzących reform, określając strategiczne kierunki zmian dla europejskiego rynku finansowego. Z zapowiedzi wynika, że wyznaczone cele mają zostać przekute na konkretne propozycje legislacyjne już w pierwszym kwartale 2027 roku. Dla krajowego rynku, a w szczególności dla sektora banków spółdzielczych, zawarte w nim postulaty niosą obietnicę istotnego i od dawna oczekiwanego usprawnienia ram regulacyjnych w duchu autentycznej proporcjonalności.
Rola lokalnych instytucji finansowych w optyce Unii Europejskiej
Komunikat Komisji Europejskiej opisuje obecny stan rynku finansowego. Zwrócono w nim uwagę, że o ile Europa potrzebuje dużych banków zdolnych konkurować na arenie międzynarodowej, o tyle czerpie również ogromne korzyści z działalności mniejszych, zorientowanych lokalnie instytucji finansowych. Banki te pełnią bowiem kluczową rolę we wspieraniu unijnych priorytetów inwestycyjnych oraz w zapewnianiu finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) na poziomie lokalnym, budując swoją ofertę na bliskich relacjach z klientami.
Zauważono jednak istotny problem: pomimo istniejących założeń dotyczących zasady proporcjonalności, aktualne, wysoce skomplikowane wymogi prawne nadal mogą w nieproporcjonalny sposób uderzać w mniejsze banki. Złożoność ram prawnych przekłada się bezpośrednio na wysokie koszty zgodności (compliance). W odpowiedzi na to wyzwanie, KE otwarcie postuluje stworzenie reżimu lepiej dostosowanego do małych i mniej złożonych instytucji (SNCI), który powinien być wymiernie prostszy i mniej uciążliwy, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiednich wymogów opartych na ryzyku.
Kluczowe zmiany planowane na I kwartał 2027 roku
Z perspektywy banków spółdzielczych, najistotniejsze kierunki zmian zaprezentowane w dokumencie obejmują cztery główne filary:
- Nowe podejście w rozporządzeniu CRR: Komisja planuje zaproponować mechanizmy pozwalające na wyraźniejszą identyfikację małych i mniej złożonych banków w ramach regulacyjnych, niezależnie od ich struktury prawnej oraz organizacyjnej. Rozważane jest również dostosowanie obecnych kryteriów i progów, aby lepiej odzwierciedlały one realia unijnego sektora bankowego. Nowy reżim ma przynieść mniej skomplikowane wymagania w odpowiednich ramach wymiaru ostrożnościowego, makroostrożnościowego oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
- Rewolucja w sprawozdawczości: KE wprost przyznaje, że obowiązki sprawozdawcze i ujawnieniowe stały się uciążliwe, kosztowne i w wielu przypadkach powielają się. Całkowite koszty raportowania dla banków w UE szacowane są na 11,2 mld EUR rocznie. W związku z tym zapowiedziano wsparcie dla przejścia na bardziej zintegrowaną sprawozdawczość ostrożnościową, statystyczną i restrukturyzacyjną. Możliwe są również ukierunkowane zmiany legislacyjne, które ułatwią proporcjonalność, uproszczenie i automatyzację raportowania na poziomie technicznym.
- Zmiany w architekturze MREL i resolution: Obecny kształt wymogów MREL uznano za zbyt skomplikowany. Komisja zaproponuje rewizję tych ram, w celu wyeliminowania zbędnych niespójności ze standardami TLAC i wprowadzenia prostszej, bardziej automatycznej oraz przewidywalnej kalibracji. Zmienione ramy mają gwarantować proporcjonalność wymagań, co ma szczególne znaczenie właśnie dla mniejszych banków. Dodatkowo planowane jest uproszczenie procesu planowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, co odciąży zasoby banków.
- Uproszczenie wymogów makroostrożnościowych: Obecne zdezintegrowane ramy makroostrożnościowe stały się szczególnie skomplikowane w braku zharmonizowanej metodologii unijnej. Komisja zaproponuje rewizję tych ram w celu zapewnienia prostszego zestawu narzędzi – postuluje się m.in. zmniejszenie liczby buforów kapitałowych oraz poprawę ich projektowania i kalibracji.
Dokument z 17 lipca 2026 roku to pozytywny sygnał dla sektora spółdzielczego. Wspieranie lokalnej gospodarki wymaga otoczenia prawnego, które nie utrudnia funkcjonowania mniejszych podmiotów nadmierną biurokracją i niepotrzebnie skomplikowanymi wymogami, które były projektowane z myślą o międzynarodowych gigantach finansowych.
W Zespole Bankowości i Finansów naszej Kancelarii będziemy wnikliwie monitorować rozwój prac nad poszczególnymi aktami w nadchodzących miesiącach, aby z wyprzedzeniem wspierać naszych klientów w strategicznym przygotowaniu się do tego nowego otoczenia regulacyjnego.
