Wejście w życie rozporządzenia wprowadzającego poprawki do harmonogramu AI Act (tzw. Digital Omnibus on AI) przesunęło najbardziej rygorystyczne obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka.
Digital Omnibus zmienił kalendarz dla systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Oznacza to, że skomplikowane obowiązki dokumentacyjne, audyty i oceny zgodności zaczną obowiązywać w nowych terminach:
- 2 grudnia 2027 roku – dla samodzielnych systemów wysokiego ryzyka (np. systemy scoringowe w rekrutacji, ocena pracowników).
- 2 sierpnia 2028 roku – dla systemów AI będących elementem produktów już objętych unijnym prawem harmonizacyjnym (np. wyroby medyczne).
Wiele z obowiązków jednak już rozpoczęło swoje stosowanie.
Od 2 sierpnia 2026 roku bezwzględnie obowiązują przepisy dotyczące obowiązku zapewnienia przejrzystości (art. 50 AI Act). Co istotne, obciążają one każdego przedsiębiorcę, który w swojej codziennej działalności wykorzystuje gotowe narzędzia AI. Unijny ustawodawca nie poszedł na kompromis w kwestii transparentności. Od 2 sierpnia firmy muszą jasno komunikować osobom fizycznym, że wchodzą w interakcję ze sztuczną inteligencją chyba, że wynika to z okoliczności danej sprawy (tj. musi być oczywiste).
Obowiązek informowania o interakcji z AI
Jeśli Twoja firma korzysta z systemów przeznaczonych do bezpośredniej interakcji z człowiekiem, użytkownik musi o tym wiedzieć. Dotyczy to w szczególności:
- chatbotów obsługi klienta na stronach e-commerce,
- voicebotów w sektorze usług (np. wirtualni asystenci na infoliniach banków spółdzielczych czy w firmach ubezpieczeniowych).
Wyjątek: Informacja nie jest wymagana, jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że rozmówcą jest maszyna (z perspektywy rozsądnie zorientowanej osoby). Warto jednak zachować ostrożność i wdrożyć czytelne oznaczenia w interfejsie, w szczególności, gdy narzędzia AI będą wchdozić w interakcje z konsumentami lub osobami małoletnimi.
Oznaczanie treści syntetycznych i deepfake’ów
Używasz generatywnej sztucznej inteligencji do tworzenia grafik promocyjnych, syntetycznych głosów w materiałach wideo lub fotorealistycznych wizualizacji produktów? Zgodnie z nowymi przepisami, podmioty stosujące takie systemy muszą ujawnić, że treść została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana.
Wyjątkiem objęto utwory o charakterze ewidentnie artystycznym lub satyrycznym, a także standardową korektę edytorską (np. poprawa ostrości zdjęcia). Jeśli jednak grafika czy wideo przypomina rzeczywiste osoby lub zdarzenia i może wprowadzić odbiorcę w błąd (deepfake), informacja o jej syntetycznym pochodzeniu musi być podana w jasny i wyraźny sposób.
Teksty w interesie publicznym
Szczególny rygor dotyczy tekstów generowanych przez AI, które informują społeczeństwo o sprawach leżących w interesie publicznym. Tego typu publikacje muszą być odpowiednio oznaczane, chyba że przeszły rzetelną weryfikację przez człowieka i podlegają pełnej odpowiedzialności redakcyjnej.
Nie jesteś dostawcą technologii? Obowiązki i tak Cię dotyczą
AI Act wyraźnie rozdziela role w cyfrowym ekosystemie. Choć obowiązek maszynowo odczytywalnego znakowania treści (tzw. watermarking) spoczywa na dostawcach modeli AI, obowiązek ujawnienia interakcji z maszyną lub publikacji deepfake’a obciąża podmiot stosujący (deployera).
W praktyce oznacza to, że działy marketingu, agencje reklamowe, podmioty e-commerce, a także kancelarie korzystające z AI w komunikacji zewnętrznej, ponoszą bezpośrednią odpowiedzialność za spełnienie wymogów z art. 50 AI Act. Kary za zignorowanie tych przepisów są niezwykle dotkliwe – mogą sięgać do 15 mln euro lub 3% globalnego rocznego obrotu firmy.
Równolegle z prawem unijnym toczą się krajowe prace legislacyjne. W Polsce funkcję organu nadzoru przejmie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), której start zaplanowano na listopad 2026 roku.
Nie warto jednak czekać na uformowanie się krajowych struktur. Rozporządzenie unijne stosuje się bezpośrednio – obowiązki wchodzą w życie z początkiem sierpnia i ewentualne naruszenia dokonane po tej dacie będą podlegały karom.
Nowy harmonogram wdrażania AI Act
27 lipca 2026 r. wejście w życie rozporządzenia (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI)
2 sierpnia 2026 r. rozpoczęcie stosowania obowiązków przejrzystości z art. 50 AI Act
2 grudnia 2026 r. koniec okresu przejściowego dla części obowiązków oznaczania treści
listopad 2026 r. zapowiadane rozpoczęcie działalności KRiBSI
2 sierpnia 2027 r. termin utworzenia piaskownic regulacyjnych AI
2 grudnia 2027 r. obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z art. 6 ust. 2 AI Act
2 sierpnia 2028 r. obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z art. 6 ust. 1 AI Act
Co przedsiębiorcy powinni zrobić już dziś?
Zyskany dzięki Digital Omnibus czas to idealny moment na strategiczne uporządkowanie procesów w organizacji. Najbliższe tygodnie warto przeznaczyć na:
- Audyt narzędzi: Weryfikację, czy wykorzystywane w firmie chatboty lub systemy generujące treści spełniają wymogi przejrzystości.
- Rewizję umów: Sprawdzenie kontraktów z dostawcami AI i agencjami marketingowymi pod kątem odpowiedzialności za zgodność z unijnymi wymogami.
- Procedury wewnętrzne: Wdrożenie lub aktualizację Wewnętrznego Regulaminu AI, który określi pracownikom jasne zasady korzystania z asystentów opartych na sztucznej inteligencji.
Zastanawiasz się, jak nowe przepisy wpłyną na Twoją organizację? Nasza kancelaria specjalizuje się w prawie nowych technologii i na co dzień pomaga podmiotom korporacyjnym oraz instytucjom finansowym w legalnym wdrażaniu narzędzi AI. Skontaktuj się z nami, aby zabezpieczyć swoje procesy.
